سایت نقطه نظر تلاشی برای رفع ابهامات و تعصبات عامه مردم راجع به دیانت بهائی است.

با تشکر از خانم فرح دوستدار برای ارسال این مقاله

در امتداد قیام طاهره: تحوّل تدریجی نقش زن در جامعۀ بابی و بهائی و تأثیر آن بر جنبش آزادیخواهی زنان ایران

فرح دوستدار

یکی از ویژگی های سال های آغازین تاریخ بابی ظهور شخصیتی چون طاهره قرّۃ العین است. او با شجاعت و علم و درایتش نماد یکی از مهم ترین تحولاتی شد که در پیام آئین بابی و بهائی نهفته بود. یعنی خاتمۀ دوران خاموشی و جهل و بی اثر بودن زنان به عنوان نیمی از جمعیت جهان درصحنه اجتماع. تحول نقش زن عاملی جدا و غریبه با سایراصول دیانت بهائی نبوده بلکه لازم و ملزوم و در ارتباط تنگاتنگ با تعالیم دیگری قرار دارد مانند: برابری نوع انسان، تعلیم و تربیت همگانی و اجباری، ترک تعصبات جاهلیّه، لزوم برقراری صلح در جهان و این واقعیت که زنان باید در این زمینه نقش مؤثری ایفا نمایند.

در دهه های اخیر فعالان حقوق زنان ایران در مجامع ادبی و هنری توجه خاصی به شخصیت طاهره بعنوان اولین زنی که کشف حجاب کرد ابراز می دارند بدون آنکه همزمان با آن زمینه و شرایط اصلی این واقعه که به طاهره امکان چنین قیامی راداد یعنی جو تجدد خواهی دینی و فرهنگی آئین بابی و نقطه اوج آن در آئین بهائی مورد توجه و تحقیق خاصی قرار گیرد.

قیام طاهره بعنوان نقطه آغازین تحول نقش زن در تاریخ تجدد خواهی ایران ثبت گردیده. این مقاله با توجه به جّو فرهنگی دوران قاجار منش و شخصیت خارق العاده طاهره را از جنبه شکستن سنت ها و افکار تجددخواهی او مرور نموده و در امتداد قیام او به بررسی اولین نشانه های جنبش آزادیخواهی زنان در ایران می پردازد. این سؤال که تا چه حد افکار طاهره در جنبش آزادیخواهی زنان ایران نقش داشته را نمی توان بطور دقیق مورد بررسی قرار داد زیرا جوّ بسته ایران و سرکوب شدید آئین بابی و بهائی بوسیله روحانیون و حکومت ها مانع از آن بوده که فعالان حقوق زنان تمایلات و افکار خود را آزادانه اعلان و یا به رشته تحریر در آورند. باوجود این شرح حال چند تن از پیشگامان نهضت زنان و ارتباط آنان با آئین بابی و بهائی می تواند نشانه های روشنی ارائه دهد. برخلاف فضای بسته و سنتی ایران در درون جامعه بابی- بهائی تحولی که با طاهره آغاز گشته بود بنحو تدریجی و ارگانیک ادامه یافت و به ثمر رسید بدون آنکه نیازی به جنبش زنان باشد و یا مقاومت ومخالفتی از سوی مردان ابراز گردد.

با تشکر از خانم فرح دوستدار برای ارسال این مقاله (منتشر شده در مجلّۀ پیام بهائی شمارۀ 458، ژانویۀ 2018؛ 174 بدیع)

ارتباطات اینترنتی و مسئولیت اخلاقی افراد

فرح دوستدار

در دنیای کنونی سریع ترین و آسان ترین وسیله ارتباط و تبادل افکار واخبار شبکه های اینترنتی اند. صنعت اینترنت به مهم ترین عرصه تاثیرگذار در صحنه جهان تبدیل گشته و کمتر زمینه اجتماعی و روابط فردی را می توان یافت که متاثر از آن نباشد. این تحول از سوئی فاصله ها را از میان برداشته، انسان ها را در سراسر گیتی بهم مرتبط ساخته و امکان تحقق وعده حضرت بهاءُالله در زمینه وحدت نوع بشر و وابستگی ملت ها را تسریع بخشیده، از سوی دیگر راه را جهت سوء استفاده های غیر قانونی و غیر اخلاقی، کلاه برداری، استثمار، سلطه جوئی، شایعه پردازی و انتشار سریع اخبار دروغین هموار ساخته. از اینرو نیاز به اصول اخلاقی نوین و وضع قوانین جدید در همه زمینه ها احساس می شود. تکیه این مقاله به لزوم شناخت و اجرای اصول اخلاقیست که همگام با تحول جهانی شدن و بسط شبکه های اینترنتی می تواند روابط افراد را نظم بخشیده و به مرحله والاتری از کرامت انسانی سوق دهد. با توجه به پیامد های منفی و مشکلات ناشی از رواج اینترنت مسئولیت وجدانی افراد بهائی نیز در زمینه پخش اخبار و نحوه ارتباط با دیگران بصورت جدیدی مطرح می گردد. بر این اساس در بخش آخر مقاله با الهام از آثار بهائی فهرستی از اصول اخلاقی ارائه می گردد که می تواند راهنمائی پیشگیری از مشکلات در فضای مجازی باشد.

تاریخچۀ خبر رسانی

تحولات شگرف رسانه ای در دو قرن گذشته ازروزنامه تا تلگراف، رادیو، تلویزیون و اینترنت که فاصله های زمانی و مکانی را از میان برداشته اند باید اذعان کرد که آخرین آن یعنی اینترنت بیش از همه زندگی انسان را دگرگون ساخته بنحوی که عواقب مثبت و منفی آن سرنوشت افراد، ملت ها و جهان را تحت تأثیر قرار داده است.

بشر ابتدائی تنها وسیله خبرگیری که در اختیار داشت دیدار و گفتگوی رودررو بود. اولین سیستم معتبرارسال خبر را هخامنشیان با احداث چاپارخانه ها ایجاد کردند. امرای هخامنشی بوسیله چاپار های اسب سوار نامه و دستورهای دولتی را از مرکز به ایالات و برعکس انتقال می‌دادند. هرودت اولین تاریخ نگار یونانی که آثارش باقی مانده به این نو آوری هخامنشیان اشاره می کند و می نویسد: به تعداد روزهایی که کل سفر به طول می‌انجامد، در چاپارخانه ها اسبان و مردانی در طول مسیر ایستاده‌اند، هر اسب و مردی مسیری یک روزه را می‌پیماید و هیچ‌چیز آنها را از حرکت بازنمی‌دارد.١ این روش را بعد ها مصریان و رومی ها نیز بکار گرفتند.

پس از انقلاب صنعتی با اختراع ماشین بخار و استفاده آن در کشتیرانی و احداث راه آهن در دهه های اول قرن نوزده میلادی رساندن نامه و خبر بنحو سریعتری ممکن گردید. روزنامه بعنوان نشریه چاپی در نسخه های متعدد که بطور منظم در فاصله زمانی معینی انتشار می یابد قدیمی ترین رسانه و در عین حال از پدیده های عصر جدید پس از اختراع ماشین چاپ است. طبق اسناد نسبتا جدیدی که بدست آمده اولین روزنامه با تیراژ دوازده عدد در سپتامبر١٦٠٦ در شهر استراسبورگ که در آن زمان در خاک آلمان قرار داشت به چاپ رسید. این روزنامه تحت عنوان گزارشی از مهمترین و قابل توجه ترین وقایع بوسیله یوهان کارولوس آلمانی منتشر شد. اولین روزنامه چاپی ایران در ماه مه ١٨٣٧ در دوران محمد شاه قاجار بوسیله میرزا صالح شیرازی تحت عنوان "کاغذ اخبار" که ترجمه لغت Newspaper است منتشر شد. ناشر آن که از دومین گروه جوانانی بود که در زمان فتحعلی شاه جهت تحصیل علوم جدید به انگلستان فرستاده شده بودند فن چاپ را با خود به ارمغان آورد.

جهش بزرگ در زمینه خبر رسانی سریع اختراع تلگراف بود. مخترع تلگراف ساموئل مورس اولین بار در تاریخ ٢٤ ماه می سال ١٨٤٤ دقیقا یکروز پس از اظهار امر حضرت اعلی (٢٣ ماه می سال ١٨٤٤) پیامی را از واشنگتن به بالتیمور انتقال داد. متن تلگراف جمله ای از انجیل بود: "خداوند چه چیزی ایجاد کرد"٢ جهش بعدی اختراع تلفن بود که در مراحل مختلف و بوسیله دانشمندانی در کشورهای مختلف صورت گرفت. اولین مدل ساخته شده تلفن به اسم گراهام بل ثبت گردید و در سال ١٨٧٦ به آزمایش گذاشته شد.

تاریخچه پیدایش تلویزیون از سال ١٨٨٤ آغاز می گردد. هنگامی که یک دانشجوی آلمانی به نام پاول نیپکو (Paul Nipkow) نخستین سیستم الکترومکانیکی تلویزیونی را با توانایی انتقال یک تصویر ثابت اختراع کرد. پس از مراحل تکاملی بوسیله دانشمندان مختلف جان لوگی بِرد (John Logie Baird) دانشمند اسکاتلندی در سال ١٩٢٥ موفق شد تصاویر متحرک سیاه و سفید را در لندن انتقال دهد و یکسال پس از آن تصاویر رنگی را منتقل کرد. اولین فرستنده تلویزیونی برای استفاده عموم از سال ١٩٥٣ سیاه و سفید و از سال ١٩٥٦ رنگی آن بکار افتادند.