اجتماعی

http://lab.noghtenazar2.info/taxonomy/term/2

با تشکر از خانم فرح دوستدار برای ارسال این مقاله

شاخص های دموکراسی در متن رسالۀ مَدَنیّه
نگاهی نو به رسالۀ مَدَنیّه
فرح دوستدار
نگارش رسالۀ مَدَنیّه بوسیلۀ حضرت عبدالبهاء در سال ١٨٧٥ بنا به درخواست پدر گرامیشان ، حضرت بهاءالله صورت گرفت. (١) ایشان فرزند ارشد خود که در آن زمان جوانی ٣١ ساله بودند را مخاطب قرار داده و از او میخواهند چند ورقی در "سبب و علت عمار (آبادانی) دنیا و خرابی آن" بنویسند که متعصبین را یک درجه تنزل داده تا مستعد پذیرش نظام جدیدی گردند که باید آینده جهان را رقم زند. حضرت عبدالبهاء در این رساله در درجۀ اوّل رؤسای سیاسی و دینی را مخاطب قرار می دهند همان گونه که حضرت بهاءُالله نیز پیام خود را قبل از هر گروه دیگری خطاب به زمامداران و رؤسای دینی ابلاغ نموده بودند.

رساله مَدَنیّه گرچه به شیوه نثر دوران قاجارنگاشته شده و فهم آن برای نسل جوان کنونی ایران قدری مشکل بنظر می رسد ولی در مجموع اصول کلی زمامداری مدرن را برای رؤسای سیاسی و دینی و روشنفکران آن زمان در ایران تشریح میکند و در بخشهائی ازرساله از آن نیز فراتر رفته ، تمدن غرب را مورد نقد قرار داده و به بررسی کاستی های حکومت داری مدرن مغرب زمین می پردازد. رساله مدنیه اصولی را که از قرن هفده میلادی مورد بحث فلاسفه عصر جدید قرار گرفته و در انتها موجب تشکیل حکومت های کنونی غربی یعنی دموکراسی لیبرال گشت بصورتی که با فهم آن زمان ایرانیان موافق باشد مورد بحث قرار می دهد.

این پرسش که تا چه حد این رساله در زمان نگارش و انتشارش مورد توجه زمامداران سیاسی یا رهبران دینی و روشنفکران دوران خود قرار گرفته و یا اینکه آیا مطالب آن در سایر رساله های همزمان نیز آورده شده بود یا نه موضوع بحث این مقاله نیست. در اینجا تنها به بخش ها و نکاتی از رساله توجه می شود که شاخص های پیشرفت و شیوه مدرن حکومت داری عصر جدید را بیان می کند و از دیدگاه بهائی مورد تأئید قرار گرفته و بعبارت خود حضرت بهاءالله زمینه را برای پذیرا شدن نظام جدیدی در ایران آماده می سازد.

نکتۀ دیگری که در مطالعه این رساله باید در نظر داشت آنست که شاخص های دموکراسی و حکومتداری مدرن در متن این رساته مکنون است و نمیتوان آنها را در قالب واژه های متداول کنونی مانند دموکراسی یا انتخابات و رأی مردم و از این قبیل اصطلاحات جستجو نمود. زیرا بسیاری از لغاتی که امروزه متداولند در قرن نوزده میلادی هنگام نشر این رساله بشکل امروزی آن بکار برده نمی شدند.

از جمله این لغات واژه دموکراسی است که درمفهوم امروزی آن و با بار مثبت ابتدا در قرن بیستم متداول گردید. با وجود آنکه در علوم سیاسی که علمی جدید است دموکراسی آتن که در قرن پنجم قبل از میلاد به اوج خود رسید بعنوان اوّلین حکومت مردمسالار در جهان مورد تمجید قرار گرفته و نماد آزادی و برابری در جهان تلقی میشود ولی واژه دموکراسی تا اواخر قرن نوزده میلادی تحت تأثیر آثار افلاطون و ارسطوکه خود شاهد تنزل و انحطاط دموکراسی آتن بودند لغتی منفی و بعنوان حکومت عوام الناس و توده بی اطلاع از حکومت داری تلقی می شد.

بعد از دهه ها تضییقات، بهائیان بغداد جشنی عمومی برگزار کردند۱

نوشتۀ: سعد سَلوم (Saad Salloum)۲

بغداد ‌ـ‌ در تاریخ ۳۰ نوامبر (سال جاری) بهائیان دویستمین سال تولّد (حضرت) بهاءُالله، بنیان گذار دیانت بهائی را در جلسه ای با حضور نمایندگان مجلس عراق، شورای عالی حقوق بشرِ عراق، معاون نمایندۀ عراق در سازمان ملل، گروهی از مردم جامعه و فعّالان رسانه های گروهی در بغداد جشن گرفتند.

این برنامه یکی از برجسته ترین گردهمایی ها می باشد که بهائیان برای اوّلین بار بعد از ۴۷ سال توانستند موجودیّت جامعۀ خویش را آشکارا اعلام نمایند. زیرا شورای فرماندهی انقلاب (حزب بعث) طبق فرمان شمارۀ ۱۰۵ صادره در سال ۱۹۷۰ فعالیّت های بهائیان را ممنوع نموده بود. در نتیجۀ این ممنوعیّت تمام تشکیلات و مؤسّسات بهائی در عراق تعطیل گردید و اگر در هر فعّالیّتی و یا گردهمایی بهائیان هویّت خویش را اظهار می نمودند، مجرم محسوب شده که نتیجۀ آن حبس بود.

کواکب حسین (Kawakeb Hussein) که بر اثر اجرای این فرمان سال ۱۹۷۰ دستگیر شده بود در مورد اثرات منفی چنین فرمانی با روزنامه (اَل مُونیتور Almonitor) گفتگو نمود. وی اظهار داشت که «هدف از این فرمان از بین بردن اعتقادات و هویّت بهائی بودن ما بود که شاید تدریجاً در جامعۀ اکثریّت مسلمان محو شده از بین برود، ولی برگزاری مراسم این جشن تولّد بوسیلۀ بهائیان نشان داد که ریشه کن کردن اعتقادات بهائیان امری غیرممکن است، زیرا مؤسّس دیانت بهائی در بغداد اظهار امر جهانی خویش را اعلام نمود و آن را «مَدینةُ الله» نامیدند.»

یکی از سخنرانان عضو انجمن مرکزی بهائی (در بغداد) حاضر در این گردهمایی اشاره نمود که بغداد شهر مقدّسی برای بهائیان می باشد و این جشن با توجّه به تمام مشکلات و صدماتی که کشور عراق امروزه تحمّل می نماید بسیار اهمیّت دارد. در همین زمینه اصیل سالم (Aseel Salem)، فعّال بهائی به اَل مونیتور گفت «برگزاری این جشن در بغداد پیام های چند گونه ای دارد که از میان آنها یکی مقدّس بودن شهر بغداد برای بهائیان است و پایتخت مهّمی است که (حضرت) بهاءُالله در سال ۱۸۶۳ میلادی پیام خویش را اعلام نمودند و محلِّ اقامت حضرت بهاءُالله (بیتِ اَعظمِ بغداد) که بهائیان از سراسر دنیا برای زیارت بدان روی می آورند در این شهر است. بعلاوه شهر بغداد مقام مخصوصی در تاریخ دیانت بهائی دارد زیرا اوّلین شهرِ محلِّ تبعیدِ حضرت بهاءُالله از طهران قبل از این که از این محلّ مجدداً به استامبول و ادرنه (در ترکیه) و قبل از محلِّ نهائی تبعیدِ ایشان به شهر عَکّا (در سوریه که امروزه در اسرائیل است) تبعید شوند، می باشد.»