احکام

http://lab.noghtenazar2.info/taxonomy/term/31

برگرفته از مجلۀ پیام بهائی، 2015

حفظ میراث فرهنگی و معنوی بشر
وظیفه ای اخلاقی و جهانی

فرح دوستدار

یکی از خبر های تأسف انگیز ماه های اخیر تخریب پی در پی بناها و آثار متعدد باستانی در شمال عراق بوسیله نیروهای دولت اسلامی (داعش) بود. باستان‌شناسان و مقام‌های جهانی این عملیات را محکوم کرده و سازمان ملل متحد آن را "جنایت جنگی" دانسته است. خبرگزاری رویترز این آثار تاریخی را "غیرقابل ارزش گذاری" و این اتفاق را "آسیب غیرقابل برآورد به میراث انسانی" توصیف کرده است. این آثار تاریخی و قدیمی مربوط به دوره تمدن آشوری ها و بابلی ها بود. قدمت برخی از این آثار و مجسمه ها بیش از ٢٥٠٠ سال و برخی نیز به قرن ٧ قبل از میلاد برمی گردد و برخی١٠ هزار ساله بودند.

بنا به کوشش ها و معاهده های مختلف یونسکو، سازمان علمی، فرهنگی و تربیتی ملل متحد در دهه های گذشته این آگاهی در کشورها ی توسعه یافته جهان ایجاد گشته که بنا های باستانی و اشیای باقیمانده از تمدن های گذشته در هر نقطه جهان که باشد میراثی جهانیست و بخاطر اهمیت فرهنگی وتاریخی آن بخشی از دانش بشری را تشکیل می دهد. از اینرو حفظ ونگهداری این آثار و ممانعت از تخریب آن وظیفه ای اخلاقی و همگانیست.

فاجعۀ فرهنگی تخریب آثار باستانی در عراق بوسیله دولت اسلامی (داعش) که نمونه های دیگر آن نیز در افغانستان بوسیله طالبان و یا در بمبارانهای حمله ایالات متحده امریکا به عراق رخ داد نمونه ای از عواقب تخریبی جنگ و پیشبرد اهداف سیاسی بوسیله اعمال خشونت ورفتار غیر انسانی است. نظر به تمامی عواقب فاجعه بر انگیز جنگ، قبل از هرچیز نابودی انسانها وسپس تمدنها و فرهنگ ها جامعه جهانی بهائی از ابتدای تاریخ این آئین با ایمان به اهمیت تعالیم صلح محور حضرت بهاءالله همت خود را در اشاعه اخلاق و منش صلح جویانه و خصوصا تربیت نسل جوان جهت بنیاد فرهنگی نوین گمارده است. این مقاله راهکارهائی که اعمال تخریبی و از میان بردن آثارباستانی را پیشگیری میکند از سه جنبه مورد توجه قرار می دهد: آگاهی به اهمیت حفظ میراث فرهنگی، تحول فرهنگی و آگاهی جمعی در زمینه عواقب جنگ و لزوم پیشبرد صلح در جهان، مبارزه با افراط گرائی دینی.

اهمیت حفظ میراث فرهنگی و معنوی بشر

میراث فرهنگی کلیه آثار باقی‌مانده ازفرهنگ ها و نسل ها ی گذشته است که نه تنها بخشی از هویت ملی جوامع را تشکیل میدهد بلکه از جنبه جهانی نیز حائز اهمیت بوده و گویای تاریخ و نحوه زندگی فرهنگ ها و اقوام گذشته در ادوار مختلف است. میراث فرهنگی یا شامل اشیاء ملموس است مانند بنا ها و اشیاء مورد استفاده گذشتگان، انواع آثار هنری ، کتابها و غیره و یا آثار غیر ملموس مانند آداب و رسوم، زبان، موسیقی و یا پدیده های طبیعی مانند تنوع زیستی، انواع گوناگون موجودات و گیاهان و مناظر و چشم اندازها.

برگرفته از: مجلۀ پیام بهائی، شمارۀ مارس 2015

امر به معروف و نهی از منکر
تحلیلی از دیدگاه آثار بهائی

فرح دوستدار

در احکام دینی آنچه واجب و مستحب است "معروف" نامیده می شود و به آنچه مکروه و حرام است "منکر" می گویند. امّت اسلام وظیفه دارد هر یک دیگری را به معروف امر نموده یعنی جهت انجام آنچه شرع خوب می داند راغب سازد و از منکر نهی نماید و دستور دهد یا توصیه کند به انجام ندادن آنچه بد و حرام است. امر به معروف و نهی از منکر که از احکام عملی اسلام و در مذهب تشیع از فروع دین محسوب می شود بر اساس آیه هائی از قرآن و احادیث استوار است.

اصل هشتم قانون اساسی جمهوری اسلامی امر به معروف و نهی از منکر را به ‌عنوان یک تکلیف همگانی مقرر می کند و شهروندان را در مقابل رفتار یکدیگر مسئول و ناظر قرار میدهد. در نظام جمهوری اسلامی با اتکاء به این حکم حکومت به خود اجازه می دهد در خصوصی ترین مسائل زندگی شهروندان دخالت کرده و تعیین تکلیف نماید. این رویه موجب تنش های فراوانی در جامعۀ ایران گردیده خصوصا در زمینۀ نحوه پوشش زنان و روابط جوانان. نارضایتی گسترده شهروندان ایران این سؤال را مطرح می سازد که آیا امر به معروف و نهی از منکر در سه دهۀ گذشته جامعۀ ایران را اخلاقی تر ساخته؟ آیا در دنیای کنونی می توان چنین حکمی را اجرا کرد؟

از سوی دیگر در سال ٢٠٠١ مایکل کوک (Michael Cook) محقق شرق شناس امریکائی کتابی تحت عنوان "امر به معروف و نهی از منکر در اندیشۀ اسلامی" با عنوان انگلیسى Commanding Right and Forbidding Wrong in Islamic Thought به چاپ رسانده و این حکم اخلاق اسلامی را مورد توجه و تا حدّی تمجید قرار می دهد. او ریشه های این رویکرد اخلاقی را عمیقا در تاریخ اسلام و بطور مختصردر آئین یهود و مسیحیت بررسی می کند.

سؤال محوری که مایکل کوک در این کتاب مطرح می سازد آنست که تکلیف فرد در زمینۀ بازداشتن دیگران از رفتار غیر اخلاقی چیست؟ این سؤال بدون تردید در هر فرهنگی مطرح است ولی او تکان دهنده ترین و استثنائی ترین جواب را در اسلام و در حکم امر به معروف و نهی از منکر می بیند. این اثرنتیجۀ پانزده سال تحقیق نویسنده و در نوع خود بزرگ ترین اثر فقهى ـ تاریخى است که تا کنون یک شرق شناس در یک موضوع فقهى خاص نگاشته است. نویسنده با تتبعى گسترده در این مبحث، تلاش می کند ابعاد اعتقادى، کلامى، اجتماعى، فقهى و اخلاقى امر به معروف و نهى از منکر را از دیدگاه مذاهب و گرایش هاى مختلف اسلامى از سده هاى آغازین تا دوران معاصر بر اساس متون اصلى شناخته شده گزارش و بررسى کند.